سبک یادگیری وارک
به وجود آمدن یک سبک یادگیری خاص در یک فرد، به عوامل مختلفی بستگی دارد؛ از جمله عوامل محیطی، شناختی، ساختار مغز و تجربیات قبلی دانشآموز.
دستهبندیهای مختلفی نیز برای سبک های یادگیری به وجود آمده است. یکی از رایجترین و قابلِ قبولترین این دستهبندیها مدل VARK است که به نیل فلمینگ (Neil Fleming) یکی از نظریهپردازان حوزۀ آموزش نسبت داده میشود.
کلمۀ VARK از حروف اول چهار کلمۀ زیر گرفته شده است:
- بصری یا دیداری (Visual)
- شنیداری (Auditory)
- خواندن/نوشتن (Reading/Wrting)
- لمسی یا حرکتی (Kinesthetic)
بر اساس مدل VARK، یادگیری در برخی دانشآموزان، از طریق روشهای بصری به شکل بهتری اتفاق میافتد. برای برخی دیگر از دانشآموزان، روشهای شنیداری، مؤثرتر هستند. به همین ترتیب، یادگیری از طریق فعالیتهای عملی یا خواندن و نوشتن گزینۀ بهتری برای گروههای دیگری از دانشآموزان است.
سبک یادگیری بصری (Visual)
در سبک یادگیری بصری، همه چیز به دیدن مربوط میشود. یعنی دانشآموز باید ببیند تا یاد بگیرد. دانشآموزانی که سبک یادگیری آنها بصری یا دیداری است، به رنگها، تصاویر، فیلمها، نقشهها، ساختارهای گرافیکی و غیره علاقمند هستند.
به طور کلی هر چیزی که قابل مشاهده کردن باشد به فرآیند یادگیری در این گروه از نوجوانان کمک میکند.
نشانههای سبک یادگیری بصری
- از عباراتی شامل “تصور کردن”، “تجسم کردن”، “تصویر” و غیره زیاد استفاده میکنند.
- در حین گوش دادن به درس، تصاویر بیهدف میکشند.
- بعد از مشاهدۀ تصاویر، مطالب را بهتر درک میکنند.
- به جزییات تصاویر و چهرهها بسیار دقت میکنند.
- با جداول و نمودارها ارتباط خوبی برقرار میکنند..
- معمولا افراد پرحرفی نیستند.
- وجود تصاویر اضافی و غیرمرتبط در کلاس، تمرکزشان را بر هم میزند.
- چهرهها را راحتتر از اسامی به یاد میآورند.
- از رنگهای مختلف برای نوشتن و هایلایت کردنِ مطالب استفاده میکنند.
- قدرت تجسم بالایی دارند.
- معمولا بسیار منظم هستند.
- شباهتها و تفاوتهای بین اشیای مختلف را به راحتی تشخیص میدهد.
- برای ارائههای خود از ابزارهای بصری مانند عکس، نمودار، ویدیو و غیره استفاده میکنند.
سبک یادگیری شنیداری (Auditory) یکی دیگر از سبک های یادگیری
در سبک یادگیری شنیداری، اولویت با شنیدن است؛ به عبارت دیگر، دانشآموز باید “بشنود” تا یاد بگیرد.
دانشآموزانی که سبک یادگیری آنها شنیداری است نسبت به صدا، موسیقی، ریتم، قافیه و غیره حساسیت بالایی دارند. آنها مکالماتی را که با دیگران داشتهاند، به خوبی به خاطر میآورند. موسیقی به شدت روی یادگیری آنها تاثیر میگذارد. این گروه از دانشآموزان معمولا مشارکت و تعامل بالایی در کلاسهای درس دارند.
نشانههای سبک یادگیری شنیداری
- سر و صداهای اضافی به راحتی حواس آنها را پرت میکنند.
- به حرف زدن علاقۀ زیادی دارند.
- با خودشان زیاد صحبت میکنند.
- دستورالعملهای شفاهی را به دستورالعملهای کتبی ترجیح میدهند.
- از موسیقی لذت میبرند.
- از تحسین و تمجیدهای کلامی معلم بیشتر لذت میبرند.
- به شرکت در بحثهای گروهی علاقمند هستند
- اسامی را راحتتر از چهرهها به خاطر میآورند.
- در توضیح مطالب، ارائۀ گزارش و سخنرانی بسیار خوب عمل میکنند.
- توانایی بالایی در درک تغییرات لحن دیگران دارند.
- از حرف زدن در جمع نمیترسند.
- در داستانگویی توانایی زیادی دارند.
سبک یادگیری حرکتی (Kinesthetic)
دانشآموزانی که سبک یادگیری آنها حرکتی یا لمسی است، معمولا با انجام کارهای عملی و دستی، بهتر یاد میگیرند.
این دسته از دانشآموزان زمانی میتوانند اطلاعات را به خوبی پردازش کنند که از دستهایشان استفاده کنند یا کارهای عملی انجام دهند. همچنین این گروه از افراد علاقۀ زیادی به لمس کردن و حس کردن اشیاء دارند.
نشانههای سبک یادگیری حرکتی
- برای یاد گرفتن به کارهای عملی بیشتر علاقه نشان میدهند تا خواندن دربارۀ آن مطلب.
- نمیتوانند به مدت طولانی یک جا بنشینند.
- تمایل دارند در هنگام درس خواندن راه بروند.
- در هنگام حرف زدن از حرکات دست و سر و بدن زیاد استفاده میکنند.
- تمایل دارند اشیاء را لمس کنند.
- شنوندههای خوبی نیستند.
- تمایلی به صحبتهای طولانی ندارند.
- در ورزش، هنر و نمایش بسیار عالی هستند.
- سطح انرژی بسیار بالایی دارند.
- همه چیز را به راحتی آزمایش میکنند.
- آنچه را که انجام دادهاند بهتر از آنچه دیدهاند یا شنیدهاند به خاطر میآورند.
- در هنگام حفظ کردن مطالب، کلمات را با انگشت روی میز یا هوا مینویسند.
سبک یادگیری خواندن/نوشتن (Reading/Writing)
در سبک یادگیری نوشتن/خواندن، یادگیری معمولا از طریق کلمات اتفاق میافتد. این دسته از دانشآموزان علاقه شدیدی به نتبرداری از سخنان معلم دارند، به خواندن توجه ویژهای نشان میدهند و به راحتی میتوانند مفاهیم انتزاعی را به کلمات و نوشتهها تبدیل کنند.
نشانههای سبک یادگیری خواندن/نوشتن
- به خواندن و نوشتن، بیشتر از دیدن، شنیدن و کارهای عملی علاقه دارند.
- به طبقهبندی یا دستهبندی کردن موضوعات علاقمند هستند.
- نوشتههای آنها روان و قابل فهم است.
- بازخوردهای کتبی را به بازخوردهای شفاهی ترجیح میدهند.
- در نوشتهها به عناوین، زیر عنوانها و سازماندهی متن بسیار توجه میکنند.
- معمولا مشغول نتبرداری از صحبتهای معلم هستند.
- غالبا در آزمونهای چند گزینهای عملکرد بهتری دارند.
نکات مهم در مورد سبک های یادگیری
۱. هیچ یک از چهار سبک یادگیری در دسته بندی سبک های یادگیری، بر دیگری برتری ندارد. همۀ این سبکها در جایگاه خود مزایای و محدودیتهایی دارند.
۲. لزوما هر فردی یک سبک یادگیری مشخص ندارد. برخی افراد به جای یک روش، ترکیبی از روشها را برای یادگیری مورد استفاده قرار میدهند.
۳. بعد از اینکه سبک یادگیری نوجوان خود را شناسایی کردید، او را تشویق کنید تا مهارتهای موجود در سبکهای دیگر را نیز در خود تقویت کند و محدود به یک روش خاص برای یادگیری نشود.